RAKEL: ADITZ JOKOA

Aditza lantzeko jokoa ZERTAN DEN.

Oraingo honetan aditza lantzeko beste joko bat dakarkizuegu. Horretarako, gogoratu bigarren ikasgaian zenbakiak lantzeko dagoen ariketa; hori izango baita joko honen oinarria.
Azal dezagun, beraz, nola erabil daitekeen jokoa euskal aditza lantzeko. Adibide bat besterik ez da. Gero emango dugu aldaeraren baten berri.
Hiru zifrako zenbakiekin egingo dugu jolas, eta zifrak 1etik 7ra bitartekoak izango dira.
Lehenengo zifra nork zutabekoa izango da, bigarrena nori zutabekoa eta hirugarrena nor zutabekoa; zenbaki bakoitzak, berriz, pertsona bat adieraziko du. Hona hemen, korrespondentzia taula:

Nork	Nori	Nor
1 Nik 2 hik 3 hark 4 guk 5 zuk 6 zuek 7 haiek	1 guri 2 hiri 3 hari 4 guri 5 zuri 6 zuei 7 haiei	1 ni 2 hi 3 hura 4 gu 5 zu 6 zuek 7 haiek

Taula horren arabera, eta kontuan izanik 0 zenbakiak adierazten duela bera dagoeneko zutaberik gabea dela aditz-forma, didazu-ri 513 (zuk 3; niri 1; hura 3) zenbakia dagokio, zaitu-ri 305 zenbakia (hark 3; nori zutabekorik ez duenez 0 eta zu 5), zaizkie-ri 077, (nork zutabekorik ez duenez 0; haiei 7; haiek 7) eta abar. Indikatiboaren orainaldian ari gara, jakina.
Horiek horrela, jokoa eratua dago. Dena den, zenbakiekin bakarrik jokatu ordez, egokiagoa gertatzen da zenbaki eta aditz-formekin batera jokatzea. Bestalde, jokoa hasi baino lehen argi azaldu behar dira mugak, esate baterako, zein denboralditako formak erabiliko diren, hikakoak zein neurritan hartuko diren kontuan, eta abar.
Hona hemen,adibide bat, hikako formarik gabe, eta nor-nori sistemako nori zutabean hari (3) eta haiei (7) formekin soilik jokatua, indikatiboko orainaldiaren esparruan.

• Dio 333
• Dizkiet 177
• Zaizkigu 047
• Gaituzu 504
• Zaituztegu 406

Jokoa korapilotsuagoa ere egin daiteke; laugarren zutabea erantsiz, esaterako. Laugarren zutabe horrek denboraldia adieraziko luke: 1 zenbakia indikatiboko orainaldiari egokituz, 2 zenbakia lehenaldiari, 3a baldintzazko baldintzari... Eta beti ere, jakina, lortu nahi den helburuaren arabera, landu nahi diren aditz-formen zerbitzuan.

JOLASTU:
 http://www.ikasbil.net/murgilduz/murg0513.htm

RAKEL: ULERMEN TESTUA 2

Titanic-en hondamendia

Titanic, orduan munduko ontzirik handiena, lehen aldiz zihoan itsasoz itsaso. Luxozko gelak, tenis-pistak, jangelak eta joko-gelak ikusi eta probatu nahirik, pertsonaia ospetsuak bildu ziren ontzira.
Ingalaterratik irten eta bost egunen barruan, iceberg izugarri bat jo zuen; zerbaitek ontziaren saihetsa ukitu izan balu bezala.
1912ko apirilaren 14ko hamabiak laurden gutxi ziren. Dantza eta joko-saletan ugari zen jendea. Musikak eta iskanbilak takatekoaren hotsa hil egin zuten. Ia inor ere ez zen kezkatu, ez arrenkuratu ere.
Iceberg-a, segundo batzuk lehentxeago ikusi zuen trapan zegoen gabiazainak, berehala jo zituen ezkila eta telefonoa, gida-tokira.
— Erne, iceberg bat brankan!
Une batzuez Titanic-ek bere bideari jarraitu zion izutu gabe. Gida-tokian guardian zegoen lehen ofizialak, ezkerraldera biratzeko agindu zuen. Maniobra, ordea, geldia izan zen, eta iceberg hark —bazuen hogeita hamar metroko altuera— ontziaren eskuinaldea jo zuen.
Makina geratzea komeni zela iruditu zitzaion ofizialari, zein nolako matxura eta kalteak egin zitzaizkion ikusi arte. Bere gelan lasai zegoen Eduard Smith kapitainari dei egin zion. Mister Smith oso aztoratua sartu zen gida-tokira.
— Iceberg bat jo dugu. Ez dakit zenbaterainoko kalteak egin dizkigun —esan zuen laburki lehen ofizialak.
Kroskoa 90 metrotan dago ebakia. Lau konpartimendu urez beterik daude, eta laster beteko da bosgarrena ere. Hondora goaz erremediorik gabe.
Gauerdiko hamabiak. Kapitainak bidaiariei esan die, salbamendu-jakak soinean dituztela, kubiertan bildu behar dutela. Lasaitasuna izan dezatela gomendatu die. Berehala pasako direla-eta txalupetara.
Albiste honek halako harridura sortzen du. Uste osoa baitzuten ontziaren boterean, eta ez dute sinesten deusen arriskurik datekeenik.
Salbamendu-metodoek nola erantzuten duten ikusteko dela esan zaie. Baina egoera oso larria da. 2.207 pertsona dira ontzian, eta txalupetan 1.178 besterik ez daitezke sar, erraz ibiliko bada.
Hamabiak eta laurdenetan, Phillips telegrafilariak laguntza eske deia egiten du. Hargailu askok jaso du deia. New York-en ere jaso da, eta berehala daki munduak berri harrigarri hori.
Carpathia ontziak ere jaso du mezua, eta bat-batean erantzuten du:
— Aditzen dugu egoera. Zuengandik berrogeita hemezortzi miliatara gaude. Ziztu bizian hurbilduko gatzaizkizue. Ordu bata laurden gutxitan brankarantz itzuli da pittin bat ontzia. Iskanbila izugarriaren artean, bidariek txalupetan tokia hartu nahi dute.
— Emakumeak eta haurrak bakarrik! —dio oihuka maniobrez arduratzen den ofizialak.
Lehen txalupa jaisteko agindua eman da. Izu-ikara hedatzen ari da, eta zenbait gizon borrokan ari dira, bere burua salbatu nahirik. Beste zenbait, berriz, egonarri handiz dago: ontzi-mutilei laguntzen diete beren lanetan, eta jendea animatzen dute lasai ibil dadin.
Gida-tokitik, ofizial bat seinale zuriak botatzen hasi da. Titanic hondora doa.
Jendea lasaitzearren, ontziko orkestra txopako toldopean bildu da, eta musika modernoa jotzeari ekin dio. Ez du asko balio: bidaiari gehienak izuak hartu ditu, eta jendeak etengabeko garrasiak egiten ditu. Ofizial batzuek beren armak erabili behar izan dituzte ordena jartzeko.
Ordenarik gabe ari da jendea ontzitik alde egiten. Berrogei pertsona eraman dezakeen zenbait txalupa, hamabirekin bakarrik jaisten da. Beste batzuk, berriz, ia hondoratzeko eran, kargatuegi.
Ordu bata eta hamarrean txalupa guztiak uretan dira. Orain haize-txalupak jaisteari ekin zaio. Titanic geroz eta okerrago dago, eta ura branka ari da hartzen. Aldapan dago ontzia eta ibili ere ezin da egin
Kasu hunkigarriak ere badira. Mister Guggenheim eta honen laguntzailea etiketaz jantzi dira; beraiek diotenez, "zaldunei dagokien eran hiltzeko". Adiskide bati agur esatean, mister Guggenheim-ek honela dio:
— Nire egitekoa aldioro betetzen saiatu naizela jakin dezala nahi nuke ene emazteak.
Neska batek andere bati utzi dio tokia, esanez:
— Igo zaitez, otoi. Seme-alabak dituzu zain.
Goizeko ordu bietan txalupa guztiak itsasoan dira.
Smith kapitainak, kubiertan gelditu diren marinel guztiak bildu ditu eta honela diotse:
— Egin dituzue ahaleginak. Libre zarete orain. Zeuon burua salba ezazue.
Batzuek ur hotzetara jauzi dagite, eta ontziaren ondotik igerika urruntzen saiatzen dira. Baina gehienek, ontzian gelditu diren bidaiariengana hurbiltzea erabaki dute eta otoitz egitea.
Orkestrak eliz kanta jotzen dihardu. Bien bitartean, ontziaren egileak, Mister Andrew-ek, salan dirau, lasai erretzen. Ordu biak eta laurdenetan dena galdua da. "Hondorakaitza" deitu zuten ontzia, brankatik hasi da hondoratzen. Ura gida-zubiraino igo da. Bidaiari batzuk txoparaino atzeratzen dira. Mugitu ez direnak uhinek daramatzate ilunpetara.
Argi elektrikoek azkenera arte argitu dute koadro izugarri hura.Bat-batean, horiztatu eta itzali egin dira. Masta baten tontorrean bakarrik ageri da petroliozko argiontzi bat.
Ura tximinietariko batetik sartu denean, txinpart zaparrada bat altxatu da iluntasunean, erraldoiaren azken agurra bailitzan.
Ondoren, geroz eta azkarrago, ura txoparantz etorri da.
Ordu biak eta hogeian suntsitzen da itsasoan Titanic-en azken masta. Txalupetakoak ikuskariari begira daude, izu-ikaraz beterik. Konpartimenduetan sartzean urak dagien hotsak, galduen garrasiekin batera, zarata ikaragarria egiten du. Lauretan, Carpathia heldu zen gertakizunen lekura, itsasoan galduak jasotzera, Denak kubiertan bildu dira, zurbil, isilik, ahaide eta adiskideen aurpegi ezagunen bila.
Carpathia-ko itsasgizonek eta Titanic-eko bidaiarien artetik bizirik gelditu zirenek, ospakizun erlijioso bat egin ondoren, New York-erantz abiatu zen barkua.
Atlantikoko ur hotzetan 1.502 pertsona hil zen zoritxarreko gau hartan.

LABURPENA IDATZI.
 

RAKEL: aditzak lantzen

http://www.ikasbil.net/murgilduz/murg0416.htm

RAKEL: ULERMENA

Ikasle eta lagun horri

Aurreko ikasturte osoan zehar nire jardun aspergarriak jasan eta gero, orain patxadan idazten dizut, zutaz oroitzen bainaiz. Lehen ikasle zintudan, irakasle ninduzun. Orain, ordea, lagun bezala idazten dizut. Euskara irakaslea askotan ikaslearen lagun izatera iristen baita.
Gogoratzen naiz ederki asko iragan kurtsoa nola hasi zen. Zu, zeure lagunekin batera, zain zeunden, irakasle lanetan beranduago hasi bainintzen, nolako irakaslea tokatu ote zitzaizun zain. Iritsi nintzen, neure burua aurkeztu nuen, asmoak azaldu nizkizuen, eta lanean hasi ginen. Egun hartan, beste egun askotan bezala, neronek asko hitz egin nuen, gehiegi ziur asko. Zu, zeure lagunekin batera, isilik zeunden. Ez zenuen irakaslea hautatzeko eskubiderik izan, bestek ezarritako irakaslea onartu beharrean zeunden, irakasle berri bat, ezezaguna bera, agoantatu beharrean.
Gogoratzen naiz. Lehen klase hartan halako sokatira ere jarri zenidaten. Zigarrotxoak erretzea debekaturik egon arren, zuek eta nik jasan beharreko debekua noski, bizpahiru han atzean, erretzen hasi zineten, nik zer eta nola erantzungo zain. Joko hartan ez zen irabazlerik gertatu eta aurrera jarraitu genuen.
"Mikel, klaseak aspergarriegiak dira —esaten zenidaten behin eta birritan—, jolas-giro hobea lortu behar duzu, lanean gogoz jarrai dezagun".
Ez zen erraza, zuek ere, egia esan, askotan ez baitzenuten lanerako gogo handirik erakusten. Hala ere, kontent nago egin dugun lanarekin, izan dugun harremanarekin, lortu dugun giroarekin.
Badut, eta garrantzi handikoa da orain esango dizudana, badut euskara ikasiko duzun esperantza, are gehiago, ziurtasuna. Badut hemendik aurrera biok elkar ikusten dugunean, euskaraz hitz egin ahal izango dugulako itxaropena. Badut gure artean loratu den adiskidetasunak aurrerantzean ere jarraituko duen ametsa. Irakasle ninduzun, ikasle zintudan, baina orain oharkabean agian, lagun zaitudalakoan nago.
Ez zinen agintekeriaren zale, araudiek eta aginduek ez zizuten onik egiten, klaseko harreman formala baino pertsona arteko komunikazioa maiteagoa zenuen. Eta giro horretan asko irakatsi zenidaten.
Zuri eta zure lagunei esker, ilusio berri bat sortu zitzaidan. Gazteak ulertzeko argibiderik eskaini zenidaten. Egia diotsut, gaztetu egin ninduzuen. Neronek irakatsi dudanagatik ez bada ere, zuek niri irakatsi didazuenagatik, ikasturte aberatsa izan da niretzat.
Datorren kurtsoan ez zaitut ikasle izango. Halaz ere, lagun bezala gogoan izango zaitut.
Datorren urtean irakasle berri bat, ezezaguna ziur aski, izango duzue. Ilusioz beterik joango zaizue, eta beharbada, lehen klasean halako sokatira-frogaren bat ere ezarriko diozue. Lagun berri bat egiteko zoria izango duzu, euskara ikasteko egokiera, pauso berri bat emateko parada. Eta horrela, lagunago ez ezik, euskaldunago ere izango zaitut.

galderak erantzun:
http://www.ikasbil.net/murgilduz/murg0414.htm

HABE aldizkaria, 93. zenb., 5. or.

NOR NORI TAULAK

NIRI HARI GURI ZURI ZUEI HAIEI NIRI HARI GURI ZURI ZUEI HAIEI

ORAINA  SINGULARRA(HURA)   zait zaio zaigu zaizu zaizue zaie LEHENALDIA SINGULARRA(HURA) zitzaidan zitzaion zitzaigun zitzaizun zitzaizuen zitzaien

PLURALA(HAIEK)   zaiZKIt zaiZKIo zaiZKIgu zaiZKIzu zaiZKIzue zaiZKIe PLURALA(HAIEK) zitzaiZKIdan zitzaiZKIon zitzaiZKIgun zitzaiZKIzun zitzaiZKIzuen zitzaiZKIen

RAKEL: NOR NORI

http://www.educaplay.com/es/recursoseducativos/1066622/indikatiboa_nor_nori_4.htm

RAKEL: ESALDIAK ITZULI.

1. ESALDIAK ITZULI:

No me gusta por que es demasiado grande para mi.

Lo elegí por que sabía que te gustaría.

El hombre quería pedirte perdón por haberte pisado.

He perdido las llaves.

La bruja era demasiado bella para ser bruja.

Los demás niños y niñas no querían jugar con ella.

Mis compañeros y compañeras de clase saben leer y escribir como yo.

Mis padres me llevan al cine todos los domingos.

Esta noche me acostaré temprano por que estoy muy cansada.

Hoy hace mucho frío pero al menos no llueve.